Hét Dementiecongres

Hoe maak je echt contact met iemand met dementie? Niet door alleen te kijken naar wat iemand niet meer kan, maar door aandacht te hebben voor wie iemand is en wat hem of haar raakt. 

In deze persoonlijke en beeldende lezing laat Yvon Kanters zien wat zij heeft geleerd van haar ontmoetingen met mensen met dementie. Muziek vormt daarbij vaak de ingang, maar het verhaal gaat vooral over aandachtig kijken, aansluiten en ontdekken wat iemand nodig heeft om zich gezien en gehoord te voelen. 

Aan de hand van herkenbare voorbeelden laat Yvon Kanters zien hoe zij contact maakt, hoe zij zoekt naar de juiste ingang en waarom echte aandacht begint bij nabijheid en oprechte nieuwsgierigheid. Wat gebeurt er als je niet direct iets probeert op te lossen, maar eerst vertraagt, observeert en werkelijk aanwezig bent?

Pijn komt veel voor bij mensen met dementie, maar wordt lang niet altijd herkend of benoemd. Wat gebeurt er in het brein wanneer iemand pijn heeft, maar dit niet (meer) kan verwoorden? En hoe kan pijn zich uiten in gedrag, onrust of terugtrekking? 

In deze lezing neemt prof. dr. Erik Scherder je mee in de werking van het brein bij pijn en dementie. Aan de hand van hersenplaatjes en herkenbare voorbeelden laat hij zien hoe pijnverwerking verandert en waarom pijn bij dementie zo vaak onbegrepen blijft. Ook gaat hij in op de relatie tussen pijn, gedrag en emoties, en waarom aandacht, beweging en beleving hierin een belangrijke rol spelen.

De vernieuwde Zorgstandaard Dementie 2026 ziet dementie als een maatschappelijk én een medisch probleem. De standaard beschrijft wat goede ondersteuning en zorg voor mensen met dementie en hun naasten is in alle domeinen en stelt daarom het leven met dementie centraal. Goede ondersteuning sluit aan bij wie iemand is, wat voor die persoon betekenisvol is en welke relaties en sociale omgeving belangrijk zijn. Ook de behoeften en positie van naasten krijgen nadrukkelijk aandacht.

In deze workshop vertalen Tjitske Binkhorst en Marieke van Werkhoven de belangrijkste nieuwe accenten uit de Zorgstandaard naar de dagelijkse praktijk en laten jullie oefenen met deze blik van de zorgstandaard. Aan de hand van inspirerende voorbeelden ontdek je:

• Wat de beweging van zorg rondom de ziekte naar leven met dementie betekent voor jouw werk;
• Wat de bredere blik op dagelijks leven, meedoen en een inclusieve samenleving van professionals vraagt;
• Hoe samenwerking tussen zorg, welzijn, sociaal domein en het netwerk rondom iemand vorm kan krijgen;
• Welke concrete stappen je binnen je eigen werk en samenwerking kunt zetten.

Na deze workshop weet je niet alleen welke richting de vernieuwde Zorgstandaard aangeeft, maar heb je ook grip op hoe je die kunt vertalen naar jouw dagelijkse praktijk.

De casemanager dementie is een herkenbaar en deskundig aanspreekpunt voor mensen met dementie en hun naasten. De vernieuwde Zorgstandaard Dementie 2026 benadrukt het belang van casemanagement, continuïteit en goede samenwerking tussen zorg, welzijn en het sociaal domein.In deze verdiepende workshop vertalen Tjitske Binkhorst en Marieke van Werkhoven de nieuwe Zorgstandaard naar de dagelijkse praktijk van de casemanager dementie. Aan de hand van actuele ontwikkelingen en herkenbare casuïstiek staan vragen centraal als:

• Wat betekenen de nieuwe accenten in de Zorgstandaard voor jouw rol als casemanager?
• Hoe houd je overzicht en organiseer je passende ondersteuning in complexe thuissituaties?
• Hoe werk je effectief samen met de huisarts, wijkverpleging, welzijn en het sociaal domein?

Na deze workshop heb je scherper zicht op wat de vernieuwde Zorgstandaard betekent voor jouw dagelijkse praktijk en hoe je jouw rol binnen een steeds complexer ondersteuningslandschap kunt blijven invullen.

Licht, geluid, inrichting en prikkels hebben invloed op hoe iemand met dementie zich voelt en gedraagt. Maar hoe herken je wanneer de omgeving onrust, verwarring of spanning veroorzaakt? In deze workshop ontdek je hoe je met een andere blik naar de leefomgeving kijkt en welke aanpassingen kunnen bijdragen aan meer rust, herkenning en houvast. Je vertaalt wetenschappelijke inzichten naar praktische keuzes voor de dagelijkse dementiezorg. 

Na deze workshop: 

• herken je welke omgevingsfactoren invloed kunnen hebben op gedrag en welzijn; 
• kun je gerichter kijken naar prikkels, inrichting, licht en geluid; 
• heb je praktische aandachtspunten om de leefomgeving beter te laten aansluiten bij iemand met dementie. 

Tijdens deze workshop gaan we met elkaar in gesprek over euthanasie en dementie. Hoe ga je het gesprek aan met een patiënt met dementie en zijn naasten over euthanasie? Hoe begeleid je patiënten met dementie in hun euthanasietraject? Wat zijn de valkuilen die je kunt tegenkomen bij euthanasie en dementie? Hoe schuiven de grenzen, het ziekteproces en de wilsbekwaamheid? Waar moet een schriftelijk euthanasieverzoek aan voldoen? Onder welke voorwaarden is euthanasie bij wilsonbekwaamheid mogelijk?  

Er zal voldoende tijd zijn voor vragen en interactie.  

Na het volgen van deze sessie krijg je: 

• Praktische handvatten;
• Medisch-juridische verdieping;
• Ondersteuning bij zorgvuldige besluitvorming.

In de zorg wordt het steeds belangrijker om de zelfredzaamheid van cliënten en bewoners te stimuleren. Juist als je ouder of kwetsbaar bent, is het van groot belang om wat je zelf kunt, ook vooral zelf te blijven doen. Toch is het niet altijd makkelijk om met de ander of zijn naasten hierover het gesprek aan te gaan. In deze interactieve sessie word je meegenomen in hoe je het vuur zoekt bij de ander en hoe je het gesprek hierover voert!

Onbegrepen gedrag bij mensen met dementie komt zelden ‘zomaar’. Achter gedrag zoals onrust, agressie of terugtrekking schuilt vaak een behoefte of gemis. Gedrag is een vorm van communicatie — maar wat probeert iemand je eigenlijk te vertellen? 

In deze sessie neemt Gerben Bergsma je mee in zes praktische manieren om gedrag bij mensen met dementie beter te begrijpen. Je leert kijken naar wat er onder het gedrag ligt: welke tekorten of behoeften spelen een rol, en hoe kun je hier als zorgprofessional op inspelen? 

Aan de hand van herkenbare situaties uit de praktijk ontdek je: 

• Hoe je signalen van onderliggende behoeften leert herkennen;
• Waarom gedrag bij dementie vaak ontstaat vanuit onvermogen in plaats van onwil;
• Hoe je met kleine aanpassingen in jouw handelen het gedrag positief kunt beïnvloeden.

Steeds vaker worden zorgprofessionals geconfronteerd met mensen met dementie die ook angstig, achterdochtig, somber of zelfs psychotisch zijn. Wat is ‘normaal’ gedrag bij ouder worden, en wanneer is er sprake van een psychiatrisch ziektebeeld? Hoe kun je deze signalen herkennen, en wat vraagt dit van jou als behandelaar of begeleider? In deze workshop neemt ouderenpsychiater Martin Kat je mee in de overlap én het onderscheid tussen dementie en psychiatrie. Aan de hand van herkenbare casussen en actuele inzichten bespreekt hij: 

• Welke psychiatrische symptomen veel voorkomen bij dementie; 
• Hoe je deze klachten kunt onderscheiden van ‘gewone’ veranderingen op latere leeftijd; 
• Wat dit betekent voor je benadering, begeleiding en behandeling. 

Deze interactieve sessie biedt waardevolle handvatten voor zorgprofessionals die gedrag willen leren duiden en effectief willen handelen. 

Hoe bereik je mensen met dementie en hun naasten uit verschillende culturele gemeenschappen én zorg je ervoor dat de ondersteuning en zorg beter aansluit?

In Zaanstreek-Waterland werken sleutelpersonen, professionals en zorg- en welzijnsorganisaties samen aan een cultuursensitieve aanpak. We delen hoe ervaringen en behoeften uit de gemeenschappen worden vertaald naar concrete verbeteracties, scholing en samenwerking en hoe we proberen dit duurzaam te borgen in de regio.

Het Netwerk Dementie Zaanstreek-Waterland heeft in samenwerking met de regioafdeling Alzheimer Nederland Zaanstreek-Waterland gekozen voor een aanpak waarin we niet vóór, maar mét mensen uit de gemeenschappen een beweging hebben ingezet. We delen onze ervaringen met luisteren, verhalen ophalen, vertrouwen opbouwen en samen de agenda bepalen. Hoe ervaringen en behoeften uit de gemeenschappen hebben geleid tot concrete verbeteracties, scholing en samenwerking in de regio.

Een open proces, waarin niet alles vooraf vastligt, maar waarin betrokkenen stap voor stap samen leren en ontwikkelen. We inspireren elkaar om aan de slag te gaan.

Dit maatwerktraject is gefinancierd door DNN (Dementie Netwerk Nederland).